Chuỗi cung ứng dược phẩm là mạng lưới đưa thuốc từ nguyên liệu ban đầu đến tay người bệnh, đi qua sản xuất, kho vận, phân phối và bán lẻ. Chuỗi này khác nhiều ngành hàng tiêu dùng vì mỗi khâu đều chịu quy định về chất lượng và bảo quản. Chúng tôi tóm lược các khâu chính và những rủi ro mà doanh nghiệp, cũng như người theo dõi ngành, nên để ý.
Nội dung dựa trên thông tin công khai và quan sát chung, không đại diện cho một doanh nghiệp cụ thể. Bức tranh tổng quan ngành có ở bài tổng quan ngành dược Việt Nam.
Khâu đầu trong chuỗi cung ứng dược phẩm: nguyên liệu và dược chất
Phần lớn dược chất và tá dược dùng trong nước được nhập từ nước ngoài. Doanh nghiệp phải làm việc với nhiều nhà cung cấp. Họ cần kiểm tra hồ sơ chất lượng và lưu mẫu từng lô.
Một gián đoạn nguồn cung có thể làm đình trệ cả dây chuyền. Nguyên nhân có thể là thiên tai hoặc thay đổi chính sách xuất khẩu của nước sản xuất.
Vì thế, nhiều doanh nghiệp cố gắng đa dạng hoá nhà cung cấp và duy trì mức tồn kho an toàn. Đổi lại, tồn kho lớn làm tăng chi phí vốn và nguy cơ hết hạn. Đây là điểm cân bằng khó, và cách mỗi công ty xử lý nó nói nhiều về năng lực quản trị.
Sản xuất và kiểm soát chất lượng
Nhà máy dược phải tuân thủ tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt. Yêu cầu bao gồm nhà xưởng, thiết bị, hồ sơ lô và nhân sự.
Mỗi lô thuốc phải có hồ sơ truy xuất rõ ràng từ nguyên liệu đầu vào tới thành phẩm. Phòng kiểm nghiệm độc lập với bộ phận sản xuất là nguyên tắc quan trọng.
Với doanh nghiệp, đầu tư nhà máy đạt chuẩn cao là khoản chi lớn. Tuy nhiên, khoản đầu tư này mở ra khả năng tham gia các kênh khó hơn, như thầu bệnh viện hoặc xuất khẩu. Bạn đọc thêm cách so sánh doanh nghiệp theo ngành tại bài đánh giá doanh nghiệp theo ngành.
Kho vận và điều kiện bảo quản trong chuỗi cung ứng dược phẩm
Nhiều loại thuốc cần giữ trong khoảng nhiệt độ nhất định. Một số loại còn cần chuỗi lạnh.
Thực hành bảo quản và phân phối tốt đặt ra yêu cầu về kho, phương tiện và giám sát nhiệt độ. Yêu cầu này áp dụng trong suốt hành trình. Chỉ cần một khâu vận chuyển không đạt, cả lô hàng có thể phải loại bỏ.
Với doanh nghiệp phân phối, kho vận là chi phí lớn nhưng cũng là lợi thế cạnh tranh. Đơn vị có hệ thống quản lý kho tốt giao hàng nhanh, ít thất thoát và đáp ứng được các yêu cầu truy xuất.
- Theo dõi nhiệt độ và độ ẩm liên tục trong kho và khi vận chuyển.
- Quản lý hạn dùng theo nguyên tắc hết hạn trước, xuất trước.
- Lưu hồ sơ nhập xuất đủ để truy xuất khi có thu hồi.
Phân phối, bệnh viện và nhà thuốc
Từ kho, thuốc đi theo hai hướng lớn. Hướng thứ nhất là cung cấp cho cơ sở điều trị. Hướng thứ hai là bán qua nhà thuốc.
Kênh bệnh viện thường gắn với đấu thầu và khối lượng lớn, nhưng thanh toán chậm. Kênh nhà thuốc có khối lượng phân tán, thu tiền nhanh hơn nhưng chi phí phục vụ cao.
Doanh nghiệp phân phối cần vốn lưu động lớn vì phải ứng hàng trước và chờ thanh toán. Khi lãi suất cao, áp lực này tăng rõ. Đó là lý do chúng tôi thường xem chu kỳ chuyển đổi tiền mặt của các công ty phân phối. Chỉ số này thể hiện thời gian vốn bị chôn trong hàng và công nợ.
Khung pháp lý và truy xuất trong chuỗi cung ứng dược phẩm
Hoạt động nhập khẩu, lưu hành, phân phối và bán lẻ thuốc đều có quy định riêng. Cơ quan quản lý y tế ban hành các quy định này. Thông tin chính thống có tại Bộ Y tế.
Xu hướng chung là yêu cầu truy xuất nguồn gốc chặt hơn. Quy định này giúp phát hiện thuốc giả và thu hồi nhanh khi có sự cố.
Doanh nghiệp đầu tư hệ thống dữ liệu truy xuất sớm thường thích ứng dễ hơn khi quy định thắt chặt. Đây cũng là điểm người đọc báo cáo có thể tìm: công ty có nhắc tới đầu tư công nghệ quản lý chuỗi hay không.
Những rủi ro chính của chuỗi cung ứng dược phẩm
Có năm nhóm rủi ro nổi bật. Đó là gián đoạn nguồn cung nguyên liệu, biến động tỷ giá, chất lượng lô hàng, công nợ kéo dài và thay đổi chính sách.
Chúng tác động khác nhau lên từng khâu. Tuy nhiên, đều tìm đường ảnh hưởng tới biên lợi nhuận.
Với doanh nghiệp thuộc tập đoàn đa ngành, còn thêm rủi ro dùng dòng tiền của mảng dược cho mục đích khác. Hãy xem phần dòng tiền như hướng dẫn trong bài đọc báo cáo tài chính.
Kết luận
Chuỗi cung ứng dược phẩm đòi hỏi sự chính xác ở từng khâu. Các khâu gồm nguồn nguyên liệu ổn định, sản xuất đạt chuẩn, kho vận kiểm soát và phân phối có vốn lưu động đủ mạnh. Doanh nghiệp nào quản được cả bốn thường có lợi thế bền hơn.
Muốn mở rộng góc nhìn sang phân phối nói chung, bạn có thể đọc bài tổng quan chuỗi cung ứng thương mại. Bạn cũng có thể xem các bài khác trong Chuyên mục ngành.
